اقتصاد سه‌ضلعی: شکستن بن‌بست «نه جنگ، نه صلح

رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیداری با مسئولان کشور بر این موضوع تأکید کردند که ایران نباید برای حل چالش‌های خود منتظر تحولات خارجی بماند، بلکه باید با تلاش و عزم ملی، بر وضعیت «نه جنگ نه صلح» غلبه کند؛ شرایطی که به باور ایشان برای آینده اقتصادی کشور بسیار زیانبار و خطرناک است.

به نقل از خبرگزاری قاصدک شرق، ایشان در این دیدار با اشاره به حساسیت اوضاع اقتصادی و سیاسی تصریح کردند: «در حل مشکلات نباید چشم به تحولات بیرونی داشت؛ البته هرکس مسئولیتی دارد باید به آن عمل کند، اما ضروری است که با انگیزه، همت، امید و روحیه تلاش، بر وضعیت «نه جنگ نه صلح» — که دشمن می‌کوشد آن را به ما تحمیل کند — چیره شویم؛ چرا که این حالت برای کشور آسیب‌زا و خطرآفرین است.»

ایشان با آسیب‌شناسی شرایط کنونی اقتصاد ایران هشدار دادند که تعلل در تصمیم‌گیری و بلاتکلیفی در سیاست‌گذاری‌های کلان می‌تواند بسیار خطرناک‌تر از فشارهای خارجی باشد.

بر اساس این گزارش، مخاطبان اصلی این سخنان را سه گروه تشکیل می‌دهند:

– مسئولان و مدیران اجرایی
– بخش خصوصی و فعالان اقتصادی
– نخبگان و تصمیم‌سازان حوزه اقتصاد

۱. نقش کلیدی مسئولان در خروج از وضعیت «نه جنگ نه صلح»

در شرایط کنونی، مسئولان و مدیران اجرایی کشور نقش محوری در پایان دادن به این وضعیت دارند. در میان تصمیم‌گیران، دو رویکرد متفاوت مشاهده می‌شود: برخی دچار بلاتکلیفی و بی‌عملی هستند و گروهی دیگر با پشتکار در حال ترسیم چشماندازهای مثبت برای آینده کشورند.

رهبر انقلاب اسلامی در این زمینه خطاب به مسئولان فرمودند: «تعیین اولویت‌ها از اصول مدیریت است که باید به دو عامل «فوریت» و «زیرساختی بودن» مسائل توجه کرد.» این سخن نشان می‌دهد که مدیریت کشور در این برهه حساس باید بر این دو محور استوار باشد.

بنابراین انتظار می‌رود مسئولان با شناسایی به موقع مسائل اساسی و تمرکز بر حوزه‌های زیرساختی، برنامه‌های توسعه را بدون تأخیر اجرایی کنند.

۲. نمونه عینی تحرک بخش خصوصی؛ بازگشت به کار یک کارخانه بدون حمایت دولتی

یکی از کلیدهای اصلی خروج از وضعیت کنونی، توجه به تولید داخلی است. رهبر معظم انقلاب اسلامی همواره بر این موضوع تأکید کرده‌اند و اخیراً نیز تصریح کردند: «تمام کسانی که مسائل اقتصادی را به شکل واقعی درک می‌کنند، بر این باورند که تولید کلید پیشرفت اقتصاد ایران است.»

به عنوان مثال، کارخانه‌ای تولیدی در قم پس از چهار سال تعطیلی، در اردیبهشت‌ماه امسال بدون هیچ کمک یا هدایت دولتی و تنها با تکیه بر سرمایه‌گذاران داخلی و تیم فنی خود، با جذب حدود دو میلیون دلار سرمایه، بار دیگر فعالیتش را از سر گرفت.

نکته قابل توجه این است که این واحد تولیدی حتی با وجود محدودیت‌های ارزی و قوانین دست‌وپاگیر گمرکی، توانسته با اعتبار خود در بازارهای بین‌المللی، مواد اولیه را بدون پرداخت نقدی و بر پایه اعتماد تامین‌کنندگان تأمین کند.

این نمونه عینی نشان می‌دهد که اگر فضای فعالیت برای بخش خصوصی بازتر شده و قوانین تسهیل شود، می‌توان به تحقق عملی تأکیدات رهبری در زمینه رونق تولید امیدوار بود.

۳. وظیفه نخبگان و سیاست‌گذاران اقتصادی در عبور از رکود

تاریخ نشان داده که پس از هر جنگ یا شرایط بحرانی، رکود اقتصادی پدید می‌آید. در چنین شرایطی، نقش بانک مرکزی و سیاست‌گذاران اقتصادی حیاتی می‌شود؛ چرا که با استفاده از ابزارهای پولی و مالی و هدایت اعتبار به سمت صنایع اشتغال‌زایی مانند لوازم خانگی و مسکن، می‌توان چرخه رکود را شکست و رونق را به اقتصاد بازگرداند.

نخبگان و کارشناسان اقتصادی باید با تحلیل درست شرایط موجود، به سیاست‌گذاران هشدار دهند که بلاتکلیفی و تأخیر در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی می‌تواند پیامدهایی بسیار سنگین‌تر از تورم‌های گذشته داشته باشد.

آمارهای رسمی نیز نشان‌دهنده نشانه‌های رکود است. برای اولین بار در تاریخ، رشد تراکنش‌های بانکی در خردادماه امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل منفی شده که بیانگر عمق رکود در اقتصاد ایران است.

کارشناسان تأکید دارند که تصمیم‌گیران اقتصادی باید با اجرای سیاست‌های هدفمند و تزریق نقدینگی به بخش‌های مولد، زمینه خروج از این رکود را فراهم کنند. تنها در این صورت می‌توان امید داشت که تولید و اشتغال بار دیگر رونق بگیرند.