باور دولت به بیان واقعیت‌هاست / صداقت رئیس‌جمهور انسجام ملی را افزایش داد

یک سال از آغاز به کار دولت چهاردهم گذشت که باید با در نظر گرفتن شرایط و ملاحظات خاص آن مورد ارزیابی قرار گیرد. در این مدت، رویدادهای پرشماری در سطح کشور رخ داد که به شکلی فشرده در این بازه یک ساله تجربه شد. این دوره به عنوان یکی از چالشی‌ترین و دشوارترین مقاطع تاریخ سیاسی کشور توصیف شده است. از نخستین روز تشکیل دولت و مراسم تحلیف گرفته تا درگیری‌های اخیر که دوازده روز به طول انجامید، مجموعه‌ای از مشکلات مزمن و انباشته شده وجود داشته که امروز با پیامدهای آن دست به گریبانیم. در فاصله کوتاهی پس از مراسم تحلیف، یک مقام بلندپایه گروه حماس هدف عملیاتی قرار گرفت. پیش از آن نیز یک مرکز دیپلماتیک ایران در سوریه مورد حمله واقع شد که به شهادت یکی از فرماندهان نظامی منجر گردید. در حالی که جمهوری اسلامی ایران درگیر دور ششم مذاکرات با آمریکا بود، یک حمله نظامی دیگر صورت گرفت و درگیری‌های دوازده روزه به کشور تحمیل شد.

در آستانه یک سالگی دولت چهاردهم، عملکرد آن از دیدگاه صاحب‌نظران و فعالان حوزه‌های مختلف مورد بررسی قرار گرفته است. در همین راستا، گفت‌وگویی با «سید حسن رسولی»، سیاستمدار و استاندار پیشین خراسان رضوی انجام شده که مشروح آن در ادامه آمده است.

وی در خصوص عملکرد یکساله رئیس‌جمهور بیان کرد: برای ارزیابی دقیق‌تر و منصفانه‌تر عملکرد تقریباً یکساله دولت، لازم است ابتدا تحولات گسترده داخلی و بین‌المللی ایران و شرایط ویژه کنونی کشور به دقت تحلیل شود و سپس در این چارچوب، اقدامات و عملکرد دولت نقد و بررسی گردد.

به باور وی، دولت در شرایطی دشوار و بحرانی کار خود را آغاز کرد و همزمان با تشدید تنش‌ها در منطقه خاورمیانه، به ویژه در غزه، لبنان و سوریه، با یک درگیری دوازده روزه نیز مواجه شد. وی افزود: حتی با وجود برقراری آتش‌بسی شکننده، کشور همچنان در وضعیتی کاملاً شبیه به جنگ به سر می‌برد که باید به عنوان شرایطی خاص و استثنایی در نظر گرفته شود.

وی با بیان اینکه طبیعی است در چنین شرایطی، اولویت اصلی دولت و دیگر نهادها، حفظ امنیت، تمامیت ارضی و وحدت ملی باشد، تأکید کرد: نمی‌توان انتظار داشت با وجود محدودیت‌های فراوان مالی، منابع اندک و مشکلات ساختاری، دولت موفق به تحقق رشد و آبادانی گسترده شود؛ چرا که در سلسله مراتب نیازها، حفظ کشور و کاهش آثار زیانبار تداوم وضعیت جنگی، اولویت بالاتری دارد.

رسولی بیان کرد: به اعتقاد من، رئیس‌جمهور راهبردهای مشخصی برای دولت خود در عرصه‌های داخلی و بین‌المللی طراحی کرده و تلاش می‌کند طبق وعده‌های انتخاباتی خود حرکت کند.

وی ادامه داد: اصل این راهبردها در داخل کشور، با کلیدواژه «وفاق ملی» بود و در عرصه بین‌الملل، تعامل عزتمندانه با جهان. این دو راهبرد در بستری پر از چالش و موانع بسیار همچنان محور اصلی سیاست‌های دولت است.

این سیاستمدار خاطرنشان کرد: البته باید تعریف عملیاتی‌تر و دقیق‌تری از راهبرد وفاق ارائه می‌شد تا از برداشت‌های نادرست جلوگیری شود، اما به هر حال، دولت با ویژگی‌های خاص خود، این راهبرد را دنبال کرده است.

وی با بیان اینکه رفتار دولت در اداره قوه مجریه در شرایط بحرانی نشان می‌دهد که علیرغم قرار گرفتن در جایگاه حساس اجرایی، توانسته از آسیب‌های ناشی از قدرت مصون بماند، افزود: روحیه مردمی، صراحت بیان و صداقت در گفتار و عمل از برجسته‌ترین ویژگی‌های دولت است.

رسولی ادامه داد: اگر از زاویه دید رئیس‌جمهور که دارای پیشینه پزشکی است به مسائل نگاه کنیم، می‌توان دریافت که او با چالش‌های پیش‌روی مردم و نظام حکمرانی همچون یک طبیب برخورد می‌کند.

وی بیان کرد: دولت به بسیاری از قواعد و آیین‌های مرسوم حکمرانی که پیش از این وجود داشته، پایبند نیست و سعی می‌کند با رویکردی شفاف و صادقانه، همه مردم را در فرآیند شناسایی و حل مشکلات مشارکت دهد.

این فعال سیاسی عنوان کرد: دولت شخصیتی راستگو و بدون خودمحوری دارد که همواره تلاش می‌کند با تکیه بر آموزه‌های کارشناسی، دردهای مزمن جامعه را در ابعاد مختلف شناسایی و درمان کند.

رسولی با بیان اینکه دولت در این مسیر هیچ موضوعی را از مردم پنهان نمی‌کند، خاطرنشان کرد: هنگامی که با کمبود آب مواجه است، صادقانه و بی‌پرده به افکار عمومی اعلام می‌کند که آب و برق نداریم، بارش قابل توجهی از آسمان نمی‌بارد و منابع آب زیرزمینی کشور نیز به شدت بهره‌برداری شده‌اند.

وی با بیان اینکه این نوع مواجهه با مردم ممکن است از سوی منتقدان حرکتی برای خالی کردن دل مردم تلقی شود، عنوان کرد: اما براساس باور دولت که مردم را صاحبان اصلی کشور می‌داند، باید همه واقعیت‌ها و وضعیت کشور را به تصویر کشید و در معرض دید عموم قرار داد.

این فعال سیاسی در ادامه به مصاحبه اخیر دولت در حوزه دفاعی اشاره کرد و گفت: در بخشی از این مصاحبه آمده بود: «اگر دوباره هم بسازیم، باز هم بمباران خواهند کرد». این جمله در رسانه‌ها و محافل سیاسی مورد انتقاد قرار گرفت. با این حال، به اعتقاد من، دولت در این بیان، واقعیتی آشکار را به مردم منتقل کرد.

رسولی با بیان اینکه در همین درگیری نابرابر دوازده روزه، ایران در مقابل دو قدرت اتمی جهانی به همراه ناتو و ده‌ها کشور همراه قرار داشت، اظهار کرد: طبیعی است که در میدان نبرد، موازنه نظامی به نفع ایران نبود و نیست.

وی ادامه داد: اگر کل بودجه نظامی ایران حدود ۹ میلیارد دلار در سال برآورد شود در برابر بودجه نظامی آمریکا که فقط در سال جاری میلادی ۹۰۰ میلیارد دلار بوده، بسیار ناچیز است. بر این اساس، طبیعی است که نگاه تحلیلی دولت به این عرصه، باید منطبق بر واقعیت باشد.

رسولی با بیان اینکه دولت، بدون ترس از اینکه ممکن است متهم به ترس یا انفعال شود، در مواجهه با مردم راستگو بود و به هیچ دروغی متوسل نشد، تصریح کرد: به نظر من، اگر این گفتمان صادقانه همراه با حضور عینی در میدان درگیری نبود، شاید تاب‌آوری و پایداری جامعه ایران در دفاع از هویت ملی را به این حد شاهد نبودیم.

وی با اشاره به موضوع ناترازی‌ها در کشور با بیان اینکه در موضوع ناترازی‌های خدمات زیربنایی، دولت با مردم صادقانه سخن گفته است، اظهارکرد: به همین دلیل گفته می‌شود که با این راستگویی، نه تنها روند افزایش مصرف برق توسط مردم در سال جاری تکرار نشده، بلکه با اعتماد نسبی که به این سبک حکمرانی شکل گرفته، امروز شاهد حد قابل قبولی از صرفه‌جویی در مصرف آب، برق و گاز در رفتارهای فردی هستیم.

این سیاستمدار گفت: از منظر جامعه‌شناسی فرهنگی، بخش قابل توجهی از این رفتار ناشی از مواجهه واقع‌بینانه و صادقانه دولت با واقعیات روز است. اما معتقدم نباید همه مواضع و دیدگاه‌های دولت را بی‌نقص و کامل دانست.

رسولی ادامه داد: اگر بپذیریم که امروز ایران در عرصه داخلی و صحنه‌های بین‌المللی با نقطه عطفی روبرو است، طبیعتاً در چنین شرایطی این نوع رفتار که می‌تواند از گسست و شکاف در حاکمیت بکاهد، انسجام و وحدت ملی را افزایش دهد و اراده ملی را همراه با دولت سازد، ارزشمند است.

وی افزود: در شرایطی که چالشی جدی در مقابل کل ظرفیت‌های آمریکا و ناتو وجود دارد، فکر می‌کنم اگر منصفانه قضاوت کنیم، دولت در مجموع از نمره قابل قبولی در ارزیابی عملکرد یکساله خود برخوردار است.

رسولی در ارزیابی خود از بیانیه برخی جریان‌ها مبنی بر مذاکره با آمریکا و تعلیق غنی‌سازی گفت: من کاملاً با محتوای این بیانیه موافقم. همان‌طور که گفتم، باید با نگاه واقع‌بینانه به چالش‌های کشور، پیشنهادها و راهکارهایی ارائه دهیم که در عمل و در میدان واقعی، کارآمد و موثر باشند.

وی با بیان اینکه قطعاً در شرایط بحرانی مانند وضعیت فعلی، ارائه بسته‌های پیشنهادی آرمانی یا خوشبینانه، هیچ تأثیر عملی بر سرنوشت کشور و مردم نخواهد داشت، خاطرنشان کرد: اصول مدیریت بحران تأکید می‌کند که در شرایطی که منابع محدود و مصارف بسیار است، باید راهبردهایی ارائه شود که ابتدا بقا و تاب‌آوری ملت و کشور را تضمین کند.

این تحلیلگر معتقد است: باید مسیری در مواجهه با این شرایط پیش گرفته شود که منجر به کاهش هرچه بیشتر زیان‌های وارده به کشور و حفظ منافع ملی گردد.

رسولی با اشاره به اینکه در چنین شرایطی، مدیران بحران نمی‌توانند همه آرزوها و آرمان‌های خود را یکسان وزن کنند، بیان کرد: رفتار سیاسی در صحنه‌های ملموس باید به گونه‌ای تنظیم شود که دستاوردهای قابل اندازه‌گیری در حد بیشینه‌سازی منافع و کاهش زیان‌ها به دست آید.

وی ادامه داد: به عنوان مثال زمانی که فرمانده یک جبهه نظامی با حجم شدید آتش دشمن مواجه می‌شود، تدبیر فرماندهی اقتضا می‌کند که دستور عقب‌نشینی موقت صادر کند تا حجم آتش دشمن تخلیه شود و سپس با بازسازی نیروها، مجدداً به خط مقدم بازگردد.

رسولی با اعتقاد به اینکه اگر جریان‌های سیاسی در شرایط فعلی با تحلیل دقیق صحنه، پیشنهاد تعلیق موقت غنی‌سازی و رفع تحریم‌ها را ارائه می‌دهند، این پیشنهادات از موضع واقع‌بینی و مسئولیت‌پذیری است، گفت: در شرایط بحرانی که امکان اعمال مدیریت عادی وجود ندارد، انتخاب‌های مطلوب به ندرت پیش روی شماست. باید میان گزینه‌های واقع‌بینانه، حتی اگر نامطلوب باشند، گزینه‌ای را برگزید که بیشترین حد منافع ملی را تامین کرده و خسارات وارده به کشور را به حداقل برساند.

وی با بیان اینکه جریان‌های میانه‌رو مرزهای روشن و مشخصی دارند، عنوان کرد: بنابراین، در این جایگاه میانه، با نیت صیانت از ایران و پذیرش هزینه‌های اجتماعی، بایستی راهبردهایی به نظام حکومتی پیشنهاد کند.

این سیاستمدار معتقد است: اگر مردم در درگیری دوازده روزه، برخلاف نیت شوم دشمنان، با متجاوزان همراهی نکردند و پای ایران ایستادند، آیا نباید گفتمان حاکم بر رسانه ملی تغییر کند؟

رسولی بیان کرد: به جای آنکه گفتمان رسانه صرفاً بر اهداف ایدئولوژیک تمرکز کند، باید مبتنی بر صیانت از ایران، دفاع از ایران، پایدار ماندن ایران و تقویت انسجام ملی باشد و اینها خواسته‌هایی است که در بیانیه‌های مختلف مطرح شده است.