تاریخ انتشار : پنجشنبه 28 آبان 1405 - 13:47
کد خبر : 19567

آسیب‌پذیری راهبردی تأسیسات آبی کشورهای عربی خلیج فارس در برابر ادعاهای رسانه‌ای علیه ایران

آسیب‌پذیری راهبردی تأسیسات آبی کشورهای عربی خلیج فارس در برابر ادعاهای رسانه‌ای علیه ایران

به گزارش خبرگزاری قاصدک شرق، روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی مدعی شده است برخی سدها و طرح‌های انتقال آب ایران نه برای تأمین آب مردم، بلکه برای پشتیبانی از تأسیسات زیرزمینی موشکی ساخته شده‌اند؛ ادعایی که هیچ مستند قابل اتکایی برای آن ارائه نشده است. این گزارش با بررسی مهم‌ترین تأسیسات آبی عربستان، امارات، کویت، بحرین و قطر نشان می‌دهد که اگر چنین نگاهی به زیرساخت‌های حیاتی ایران تعمیم داده شود، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نیز به دلیل وابستگی گسترده به سدها و آب‌شیرین‌کن‌ها در برابر هرگونه اختلال آسیب‌پذیر خواهند بود.

روزنامه نیویورک‌تایمز در روزهای اخیر مدعی شده است که برخی سدها و طرح‌های انتقال آب ایران با هدف پشتیبانی از تأسیسات زیرزمینی موشکی و نه تأمین آب مورد نیاز مردم احداث شده‌اند؛ ادعایی که نویسندگان آن هیچ سند قابل اتکایی برای اثبات آن ارائه نکرده‌اند. به نظر می‌رسد طرح چنین ادعاهایی بیش از آنکه بر واقعیت‌های فنی و مهندسی زیرساخت‌های آبی ایران استوار باشد، بخشی از فضاسازی رسانه‌ای و عملیات روانی علیه کشور با هدف امنیتی‌سازی زیرساخت‌های حیاتی ایران و فراهم کردن زمینه تهدید آن‌هاست.

اما نکته مهم این است که اگر هر زیرساخت آبی در ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی، اهمیت راهبردی یا مجاورت احتمالی با تأسیسات نظامی به‌عنوان هدف نظامی معرفی شود، این قاعده محدود به ایران نخواهد ماند. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نیز شبکه گسترده‌ای از تأسیسات حیاتی آب دارند که بقای اقتصادی و اجتماعی و امنیت و استمرار زندگی میلیون‌ها نفر به آن‌ها وابسته است. در این گزارش، مهم‌ترین تأسیسات آبی کشورهای منطقه بررسی می‌شود.

عربستان؛ شبکه گسترده سدهای ذخیره آب

عربستان سعودی با وجود اقلیم خشک، شبکه وسیعی از سدهای ذخیره آب ایجاد کرده است. بر اساس اطلاعات وزارت محیط‌زیست، آب و کشاورزی عربستان، ظرفیت ذخیره‌سازی سدهای این کشور حدود ۲.۴ میلیارد مترمکعب برآورد می‌شود.

۱) سد ملک فهد: این سد در منطقه بیشه، استان عسیر در جنوب غربی عربستان و بر بستر وادی بیش احداث شده و با ظرفیت ذخیره‌سازی ۳۲۵ میلیون مترمکعب و ارتفاع ۱۰۳ متر، بزرگ‌ترین سد کشور از نظر حجم مخزن است. این سد با دریاچه‌ای به طول حدود ۱۸ کیلومتر، علاوه بر ذخیره روان‌آب‌های ناشی از بارندگی، در کنترل سیلاب، تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی و پشتیبانی از کشاورزی منطقه نقش مهمی دارد. مختصات جغرافیایی آن ۱۹.۶۹۶۳۳۳, ۴۲.۴۸۷۳۵۰ است.

۲) سد وادی حلی: این سد در شهرستان قنفذه، استان مکه مکرمه در جنوب غربی عربستان احداث شده و با ظرفیت ذخیره‌سازی ۲۵۴ میلیون مترمکعب و ارتفاع حدود ۵۷ متر، دومین سد بزرگ کشور پس از سد ملک فهد است. این سد در سال ۲۰۱۰ به بهره‌برداری رسیده و علاوه بر ذخیره روان‌آب‌ها، کنترل سیلاب، تأمین آب کشاورزی و تقویت منابع آب زیرزمینی، در تأمین آب آشامیدنی نیز نقش مهمی دارد. ایستگاه تصفیه آب مرتبط با آن ظرفیت تولید روزانه ۱۰۰ هزار مترمکعب و ظرفیت سالانه ۳۶.۵ میلیون مترمکعب دارد و آب مورد نیاز شهرهای مکه، قنفذه، لیث و محایل عسیر را تأمین می‌کند. مختصات جغرافیایی آن ۱۸.۷۶۷۷۱۰, ۴۱.۵۷۴۲۷۰ است.

۳) سد وادی بیش: این سد در استان جازان، جنوب غربی عربستان و بر بستر وادی بیش ساخته شده و با ظرفیت مخزن حدود ۱۹۳.۶ میلیون مترمکعب و ارتفاع ۱۰۶ متر، یکی از بزرگ‌ترین و مرتفع‌ترین سدهای کشور است. ساخت آن در سال ۲

۰۰۹ تکمیل شد و علاوه بر مهار سیلاب‌های فصلی، در ذخیره آب، تأمین نیازهای کشاورزی و تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی نقش دارد. آب ذخیره‌ش

ده آن در پشتیبانی از طرح‌های تأمین آب شرب استان‌های جازان و عسیر استفاده می‌شود و تأسیسات تصفیه و نمک‌زدایی مرتبط با آن برای تولید روزانه حدود ۱۵۰ هزار مترمکعب آب طراحی شده‌اند. مختصات جغرافیایی آن ۱۷.۶۶۵۸۳۳, ۴۲.۶۵۷۷۷۸ است.

امارات؛ وابستگی زیرساخت‌های آبی به تأسیسات ذخیره و تولید آب

امارات متحده عربی نیز در کنار سدهای ذخیره روان‌آب، برای تأمین نیازهای آبی خود به تأسیسات آب‌شیرین‌کن وابستگی دارد. بخش مهمی از زیرساخت‌های آب این کشور در قالب زنجیره تولید، ذخیره و توزیع آب فعالیت می‌کنند و اختلال در این زنجیره می‌تواند تأمین آب شهرها و فعالیت‌های اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد.

۱) آب‌شیرین‌کن فجیره: تأسیسات آب‌شیرین‌کن فجیره F2 یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های تولید آب شیرین و برق در امارات است که در منطقه القِدفه، امارت فجیره و در ساحل دریای عمان قرار دارد. این مجموعه در قالب پروژه یکپارچه تولید برق و آب (IWPP) فعالیت می‌کند و از زیرساخت‌های مهم تأمین آب آشامیدنی در امارات، به‌ویژه امارت‌های شمالی، است. این مجموعه در سال ۲۰۱۱ به بهره‌برداری تجاری رسید و علاوه بر تولید آب شیرین، ظرفیت تولید حدود ۲ هزار مگاوات برق را نیز دارد. ظرفیت اسمی تولید آب آن حدود ۱۳۰ میلیون گالن امپراتوری در روز (هر گالن معادل ۴.۵ لیتر) و معادل تقریباً ۵۹۱ هزار مترمکعب آب در شبانه‌روز است. مختصات جغرافیایی آن ۲۵.۳۰۱۹۳۱, ۵۶.۳۷۰۳۵۳ است.

۲) آب‌شیرین‌کن طویله (Taweelah RO): این تأسیسات یکی از بزرگ‌ترین آب‌شیرین‌کن‌های مبتنی بر فناوری اسمز معکوس در جهان است که در منطقه طویله، امارت ابوظبی و در ساحل خلیج فارس قرار دارد. ظرفیت اسمی تولید آن حدود ۹۰۹ هزار و ۲۰۰ مترمکعب آب شیرین در شبانه‌روز است که آن را در ردیف بزرگ‌ترین تأسیسات آب‌شیرین‌کن جهان قرار می‌دهد. این تأسیسات از فناوری اسمز معکوس برای شیرین‌سازی آب دریا استفاده می‌کند. این پروژه با سرمایه‌گذاری حدود ۹۰۷ میلیون دلار توسعه یافته و بهره‌برداری تجاری از آن در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۴ آغاز شده است. شرکت آب و برق امارات (EWEC) خریدار آب تولیدی این مجموعه است و کنسرسیوم توسعه‌دهنده پروژه با مشارکت شرکت ACWA Power و شرکای بین‌المللی شکل گرفته است. مختصات جغرافیایی آن ۲۴.۷۶۲۸۳۳, ۵۴.۶۹۵۵۵۶ است.

 

کویت؛ وابستگی ۹۰ درصدی به تأسیسات آب‌شیرین‌کن

کویت به دلیل اقلیم گرم و خشک، بارندگی اندک، نبود رودخانه‌های دائمی و محدودیت شدید منابع آب شیرین طبیعی، وابستگی بالایی به آب‌شیرین‌کن‌ها دارد. بر اساس گزارش سازمان محیط‌زیست کویت در سال ۲۰۲۴، تأسیسات شیرین‌سازی آب دریا تقریباً ۱۰۰ درصد نیاز این کشور به آب شیرین و حدود ۹۰ درصد آب آشامیدنی آن را تأمین می‌کنند.

۱) آب‌شیرین‌کن الزور جنوبی: این تأسیسات یکی از بزرگ‌ترین تأسیسات تولید آب شیرین در کویت است که در منطقه الزور، جنوب کشور و در ساحل خلیج فارس قرار دارد. این مجموعه در قالب تأسیسات یکپارچه تولید برق و آب فعالیت می‌کند و از زیرساخت‌های مهم تأمین آب شهری کویت است. ظرفیت بخش حرارتی آن حدود ۱۱۵.۲ میلیون گالن امپراتوری در روز، معادل حدود ۵۲۳ هزار مترمکعب آب شیرین در شبانه‌روز است. همچنین یک واحد مستقل اسمز معکوس با ظرفیت حدود ۱۳۶ هزار و ۶۰۰ مترمکعب در روز در این منطقه فعالیت می‌کند. مختصات جغرافیایی آن ۲۸.۷۱۰۰۰۰, ۴۸.۳۷۰۰۰۰ است.

۲) آب‌شیرین‌کن دوحه غربی: این تأسیسات یکی دیگر از تأسیسات مهم تولید آب شیرین کویت است که در منطقه دوحه، شمال‌غرب شهر کویت و در ساحل خلیج فارس قرار دارد. این مجموعه از نیروگاه‌های قدیمی و مهم تولید هم‌زمان برق و آب در کویت است و از سال ۱۹۸۳ در مدار بهره‌برداری قرار گرفته است. ظرفیت بخش حرارتی آن حدود ۱۱۰.۴ میلیون گالن امپراتوری در روز، معاد

ل تقریباً ۵۰۲ هزار مترمکعب آب شیرین است. فناوری اصلی شیرین‌سازی در واحدهای حرارتی آن، تقطیر چندمرحله‌ای ناگهانی (MSF) است. مختصات جغرافیایی آن ۲۹.۳۷۰۰۰۰, ۴۷.۷۹۰۰۰۰ است.

بحرین؛ بدون تأسیسات آب‌شیرین‌کن آبی ندارد

بحرین به دلیل اقلیم گرم و خشک، بارندگی محدود و نبود رودخانه‌ها و منابع آب سطحی دائمی، با محدودیت جدی منابع آب شیرین روبه‌روست. آب زیرزمینی تنها منبع طبیعی آب شیرین این کشور است که به دلیل برداشت بی‌رویه و افزایش شوری، ظرفیت محدودی برای تأمین نیازهای آبی دارد. به همین دلیل، آب‌شیرین‌کن‌های ساحلی نقش اصلی را در تأمین آب شرب و مصارف شهری بحرین ایفا می‌کنند.

۱) آب‌شیرین‌کن الحد: این تأسیسات یکی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین تأسیسات تولید آب شیرین بحرین است که در منطقه الحد، شرق جزیره اصلی بحرین و در ساحل خلیج فارس قرار دارد. ظرفیت تولید آب آن حدود ۹۰ میلیون گالن امپراتوری در روز، معادل تقریباً ۴۰۹ هزار مترمکعب در شبانه‌روز است. این تأسیسات در چند مرحله توسعه یافته و واحدهای آن از فناوری‌های حرارتی تقطیر چندمرحله‌ای ناگهانی (MSF) و تقطیر چنداثره (MED) استفاده می‌کنند. مختصات جغرافیایی آن ۲۶.۲۳۳۰۰۰, ۵۰.۶۷۰۰۰۰ است.

۲) آب‌شیرین‌کن الدور ۲: این تأسیسات یکی از پروژه‌های مهم توسعه ظرفیت تولید آب شیرین در بحرین است که در منطقه الدور، جنوب جزیره اصلی بحرین و در ساحل خلیج فارس قرار دارد. ظرفیت تولید آن حدود ۲۲۷ هزار و ۳۰۰ مترمکعب آب در روز است و از پروژه‌های بزرگ آب‌شیرین‌کن منطقه محسوب می‌شود. فناوری مورد استفاده در آن اسمز معکوس (RO) است. این مجموعه در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۲ به بهره‌برداری تجاری رسید. مختصات جغرافیایی آن ۲۵.۹۶۹۲۷۸, ۵۰.۶۰۸۰۰۷ است.

قطر؛ وابستگی به آب‌شیرین‌کن‌ها

قطر نیز به دلیل اقلیم خشک، بارندگی محدود و نبود منابع آب شیرین سطحی قابل توجه، وابستگی زیادی به تأسیسات آب‌شیرین‌کن دارد.

۱) آب‌شیرین‌کن ام‌الحلول: این تأسیسات یکی از بزرگ‌ترین تأسیسات تولید آب شیرین در قطر و منطقه خاورمیانه است که در منطقه ام‌الحول، جنوب شهر دوحه و در ساحل خلیج فارس قرار دارد. ظرفیت اولیه تولید آب آن حدود ۶۲۰ هزار مترمکعب در شبانه‌روز بود و پس از توسعه، توان تولید آن به حدود ۹۰۰ هزار مترمکعب آب شیرین در روز رسید. در این مجموعه از دو فناوری اسمز معکوس (RO) و تقطیر چندمرحله‌ای ناگهانی (MSF) استفاده می‌شود. این مجموعه از سال ۲۰۱۸ به‌طور کامل وارد مدار بهره‌برداری شد و شرکت ام‌الحول پاور مسئولیت بهره‌برداری از آن را بر عهده دارد. مختصات جغرافیایی آن ۲۵.۱۱۵۰۸۶, ۵۱.۶۱۳۰۹۷ است.

۲) آب‌شیرین‌کن راس ابو فنطاس A3: این تأسیسات یکی از تأسیسات مهم تولید آب شیرین قطر است که در منطقه رأس ابوفنطاس، جنوب دوحه و نزدیکی شهر الوکره قرار دارد. ظرفیت تولید آن حدود ۳۶ میلیون گالن امپراتوری در روز، معادل ۱۶۴ هزار مترمکعب آب شیرین در شبانه‌روز است. مختصات جغرافیایی آن ۲۵.۲۰۳۰۰۰, ۵۱.۶۱۵۰۰۰ است.

آسیب‌پذیری راهبردی؛ واقعیتی که نمی‌توان نادیده گرفت

با توجه به موارد مطرح‌شده، آسیب‌پذیری بالای کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در حوزه تأمین آب واقعیتی راهبردی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. وابستگی گسترده این کشورها به آب‌شیرین‌کن‌ها و تمرکز ظرفیت تولید آب در تأسیسات بزرگ ساحلی، آن‌ها را در برابر هرگونه اختلال در زیرساخت‌های حیاتی آسیب‌پذیر می‌کند. بنابراین، در صورتی که نگاه نیویورک‌تایمز به مسئولان کشورمان تسری پیدا کند، باید شاهد صحنه‌هایی آخرالزمانی در خاورمیانه باشیم.

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

two × 5 =