«اقتصاد غرب» در چنگال «انرژی شرق»/ چرا استراتژی کاهش وابستگی با ناکامی روبرو شد؟

به نقل از خبرگزاری قاصدک شرق، کاهش واردات مستقیم گاز از روسیه به معنای پایان وابستگی انرژی اروپا نیست. داده‌های جدید نشان می‌دهد کشورهای غربی تنها مسیر تأمین انرژی را تغییر داده‌اند و همچنان برای تأمین گاز، گاز طبیعی مایع (LNG) و مواد اولیه حیاتی مورد نیاز برای انرژی‌های تجدیدپذیر به شرق وابسته هستند.

بر اساس ارزیابی‌های انجام شده، کشورهای اروپای مرکزی و شرقی با بیشترین ریسک امنیت انرژی مواجه هستند. لهستان، بلغارستان و یونان در رده کشورهای با آسیب‌پذیری بالا قرار دارند، در حالی که کشورهای اسکاندیناوی، فرانسه و اسپانیا وضعیت بهتری را تجربه می‌کنند.

وابستگی غرب به انرژی شرق یک وابستگی ساختاری به بازار جهانی نفت و گاز است که شرق در آن نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. اوپک پلاس با سهم بیش از ۵۰ درصدی از تولید نفت خام جهان، قدرت قیمت‌گذاری قابل توجهی در اختیار دارد.

اگرچه اروپا واردات گاز از روسیه را تا ۸۰ درصد کاهش داده، اما این کاهش به معنای استقلال انرژی نیست. این قاره با افزایش واردات LNG از آمریکا و قطر و انعقاد قراردادهای بلندمدت جدید، وابستگی خود را به منابع خارجی حفظ کرده است.

در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر نیز وابستگی به شرق ادامه دارد. چین با در اختیار داشتن ۶۰ تا ۸۰ درصد از ظرفیت فرآوری مواد معدنی حیاتی و بیش از دو سوم تولید جهانی سلول‌های خورشیدی و باتری‌های پیشرفته، نقش محوری در زنجیره تأمین این فناوری‌ها ایفا می‌کند.

شکاف امنیت انرژی در اروپا همچنان پابرجاست. کشورهای اروپای مرکزی و شرقی به دلیل زیرساخت‌های قدیمی، قراردادهای بلندمدت و هزینه‌های بالای تبدیل شبکه‌های انرژی، بیش از دیگران در معرض آسیب‌پذیری انرژی قرار دارند.

این وابستگی ساختاری نشان می‌دهد که اروپا در کوتاه‌مدت و حتی میان‌مدت نمی‌تواند به طور کامل از شرق بی‌نیاز باشد. انرژی به یکی از اهرم‌های ژئوپلیتیک اصلی در روابط شرق و غرب تبدیل شده که می‌تواند مسیر اقتصاد جهانی و ثبات سیاسی در اروپا را تحت تأثیر قرار دهد.